งานอะไรที่ AI ยังแทนที่ไม่ได้
ในยุคที่ AI เข้ามามีบทบาทหลายอย่างในชีวิตมนุษย์ ในอีกมุมมีความกังวลว่ามันจะเข้ามาแย่งงานมนุษย์หรือไม่ เพื่อคลายความกังวลใจวันนี้จึงขอนำเสนอบทความที่ชี้ให้เห็นว่า ยังเหลืองานอีกมากที่ AI “ช่วยได้” แต่ “แทนไม่ได้” โดยเฉพาะงานที่ต้องอาศัย ความเป็นมนุษย์ ในระดับลึก ยังไง อะไร แบบไหน ไปติดตามกัน
ผมขอสรุปให้เห็นภาพเป็นหมวด ๆ แบบเข้าใจง่าย แต่คิดต่อได้ยาว ๆ 👇
งานที่ต้องใช้ “ความหมาย + คุณค่า” (Meaning-making Work)
AI เก่งเรื่องข้อมูล แต่ ไม่รู้ว่าอะไรมีความหมายต่อชีวิตจริงของคนคนหนึ่ง
ตัวอย่าง
- ครูที่ “เห็นศักยภาพ” ของเด็กคนหนึ่ง แล้วเปลี่ยนชีวิตเขา
- นักบำบัด / โค้ช ที่ฟังความเจ็บปวดที่พูดไม่หมดเป็นคำ
- ผู้นำชุมชนที่ตัดสินใจจากคุณค่าร่วม ไม่ใช่ KPI
AI เล่าเรื่องได้
แต่มนุษย์ “มีชีวิตอยู่ในเรื่องนั้นและรู้สึกได้กับเรื่องนั้นๆ”
งานที่ต้อง “รับผิดชอบทางศีลธรรม” (Moral Responsibility)
AI ไม่มี “ความผิด” และไม่มี “ความกล้ารับผลของการตัดสินใจ”
ตัวอย่าง
- ผู้พิพากษา / ผู้ไกล่เกลี่ย
- แพทย์ที่ต้องเลือกทางรักษาในภาวะเสี่ยง
- ผู้นำที่ต้องตัดสินใจในวิกฤต (ภัยพิบัติ สงคราม สังคมแตกแยก)
AI คำนวณทางเลือกได้
แต่มนุษย์คือคนที่ต้อง “อยู่กับผลลัพธ์และรับผิดชอบกับผลลัพนธ์นั้น”
งานที่ต้องใช้ “ความไวต่อบริบทแบบมนุษย์” (Human Context Sensitivity)
AI เข้าใจบริบทจากข้อมูล
แต่มนุษย์ รู้สึกถึงบรรยากาศ สิ่งที่ไม่ได้แสดงออกเป็นคำพูด(อวจนภาษา เช่น ภาษากายที่แสดงออกมา) และวัฒนธรรมเฉพาะถิ่น
ตัวอย่าง
- นักการทูต
- นักจัดกระบวนการเรียนรู้ / กระบวนกร
- ผู้นำองค์กรที่ต้องอ่านอารมณ์ทีม
บางครั้งสิ่งสำคัญไม่ใช่ “พูดอะไร”
แต่คือ “สิ่งที่ยังไม่ได้พูดออกมาแต่แสดงออกมาให้เห็น”
งานสร้างสรรค์เชิงต้นกำเนิด (Original Creation with Lived Experience)
AI สร้างได้จากสิ่งที่มีอยู่
แต่งานบางอย่างต้อง “ผ่านชีวิตจริง”
ตัวอย่าง
- เพลงที่เกิดจากการสูญเสียจริง
- งานศิลปะที่สะท้อนบาดแผลทางสังคม
- เรื่องเล่าที่เกิดจากประสบการณ์เฉพาะตัว
AI remix ได้เก่ง
แต่มนุษย์ “เจ็บจริง ล้มจริง รักจริง”
งานดูแลมนุษย์ด้วยมนุษย์ (Human-to-Human Care)
บางงาน คุณค่าไม่ได้อยู่ที่ผลลัพธ์ แต่อยู่ที่การมีอยู่และใส่ใจ
ตัวอย่าง
- ดูแลผู้สูงอายุ เด็กเล็ก ผู้ป่วยระยะท้าย
- งานอาสาสมัคร งานชุมชน
- การอยู่ข้างกันในช่วงสูญเสีย
หุ่นยนต์อุ้มได้
แต่มนุษย์ “ปลอบได้”
งานที่ต้อง “ตั้งคำถามใหม่ให้โลก” (Question-Creators)
AI เก่งตอบคำถาม
แต่มนุษย์ยังเป็นฝ่ายถามว่า
- เราควรโตแบบไหน?
- ความก้าวหน้าคืออะไร?
- โลกที่ดีควรหน้าตาแบบไหน?
งานอย่าง
- นักคิด นักปรัชญา
- นักออกแบบนโยบาย
- นักการศึกษาระดับรากฐาน
ยังต้องใช้มนุษย์เป็นหลัก
สรุปแบบชัด ๆ
AI จะแทน “งาน” ได้มากขึ้น
แต่จะไม่แทน “บทบาทความเป็นมนุษย์ได้”
*โดยต้องระลึกเสมอว่า AI ต้องเป็นผู้ช่วย ไม่ใช่ตัวแทน
Tonypuy ชวนคิด ชวนมิตรสหายอ่าน
The Coming Web คือหนังสือที่ Bill gate เจ้าพ่อไมโครซอฟท์ ถึงกับแนะนำให้ต้องอ่าน เล่มนี้จะชวนเรามองให้เห็นภาพว่าโลกอินเทอร์เน็ตกำลังก้าวสู่ยุคใหม่ จากเว็บที่เราเป็นผู้ใช้งาน ไปสู่เว็บที่มี AI คิด วิเคราะห์ และลงมือทำแทนเราได้จริง ทั้งในงาน ธุรกิจ การเรียนรู้ และชีวิตประจำวัน หนังสือไม่ได้แค่พูดถึงเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่ตั้งคำถามลึกๆ ว่าเมื่อเว็บฉลาดขึ้น มนุษย์ควรปรับตัวอย่างไร ใครจะได้เปรียบ ใครอาจถูกทิ้งไว้ข้างหลัง และเราจะยังใช้ชีวิตอย่างมีความหมายในโลกดิจิทัลที่ “คิดเองได้” นี้อย่างไร เหมาะกับคนที่อยากเข้าใจอนาคตก่อนที่มันจะมาถึงแบบไม่ทันตั้งตัว
